Deze fietsroute maakt deel uit van het PDPO-project ‘Ontsluiting van landschappelijk erfgoed in het Dijleland’ en neemt je mee langs het houtig erfgoed van Overijse.
Onderweg ontdek je boeiende weetjes over bijzondere bomen, hagen en landschapselementen die het verhaal van deze streek vertellen.
Ontdek de verborgen geschiedenis achter elke stopplaats én download de route hiernaast om ze meteen op je gps te zetten.
Laat je verrassen door het groene geheugen van Overijse!
We starten deze fietstocht in het centrum van Overijse en fietsen richting het gehucht Maleizen. Net nadat we de E411 onderdoor zijn gereden, komen we aan bij een eerste mooie erfgoedsite: de zilverlindedreef in de Breerijkestraat.
Deze oude dreef heeft niet alleen een esthetische en culturele waarde, maar ook een ruimtelijk-landschappelijk belang. Dreven dienden vroeger als zichtlijnen die kastelen, hoeves en dorpskernen met elkaar verbonden. Net als hagen en grachten gaven ze structuur aan het landschap en organiseerden ze de ruimte. De zilverlinde is hier een ideale soort voor, met zijn hoge rechte stam en piramidale kroon.
Vandaag bestaat de dreef nog uit tien bomen, elk met een indrukwekkende omtrek van ongeveer 2,5 meter. Vermoedelijk zijn doorheen de tijd meerdere bomen verdwenen, waardoor we vandaag slechts een fragment zien van wat ooit een volledige dreef was.
Vlak voor we het centrum van Maleizen binnenrijden, zien we aan de linkerzijde het wijkontmoetingscentrum De Rank, geflankeerd door een imposante grootbladige linde.
Deze monumentale boom bepaalt mee het dorpszicht en geeft structuur aan de openbare ruimte. Zulke centrumbomen verdwijnen echter steeds vaker uit onze dorpen. Vaak krijgen ze niet voldoende groeiruimte of verdwijnen ze bij heraanleg van straten of renovaties.
Via het PDPO-project Ontsluiting van landschappelijk erfgoed in het Dijleland heeft Regionaal Landschap Dijleland deze boom kunnen onderzoeken. Naast een noodzakelijke snoeibeurt en het verwijderen van dood hout, werd ook een standplaatsonderzoek uitgevoerd om te bepalen hoe deze boom optimaal kan overleven in zijn omgeving.
De Sint-Bernarduskerk ligt in het hart van het gehucht Tombeek. Naast de kerk en het omliggende kerkhof vestigen we de aandacht op twee lindes aan de ingang.
Deze ‘welkomstbomen’ flankeren het pad naar de kerk. Traditioneel werden zulke bomen aangeplant bij toegangen tot belangrijke gebouwen, zoals kerken of pastorieën, om een gevoel van verwelkoming, bescherming en verbondenheid te creëren. Twee lindes, symmetrisch geplaatst aan weerszijden van de ingang, vormen een natuurlijke poort.
Lindes werden vaak gekozen vanwege hun symbolische betekenis in de katholieke traditie: ze staan voor bescherming, verbondenheid en worden geassocieerd met Maria. Hoewel deze bomen met hun omtrek van net geen meter nog jong zijn, tonen ze aan dat ook het houtig erfgoed van de toekomst vandaag al begint.
In de Moskesstraat in Terlanen ligt een prachtige erfgoedsite: de watermolen op de Laan. De goed bewaarde molensite weerspiegelt het historische karakter van het gehucht. Naast de molen vinden we een gerestaureerd bakhuis, een bijgebouw waarin vroeger brood werd gebakken, los van het hoofdgebouw omwille van brandgevaar.
Voor het stoken van de oven werd snoeihout verzameld van knotbomen in de omgeving. Op deze site zijn dat vooral knotwilgen, die niet alleen functioneel waren, maar ook bijdragen aan de culturele en landschappelijke waarde van de omgeving. Naast de knotwilgen vinden we er ook een opgaande treurwilg en andere wilgensoorten. Ze zorgen mee voor de vergroening en het landschappelijke uitzicht.
Tip: In de dorpskern van Terlanen staat ook een bijzondere zomereik. Deze eeuwfeestboom werd geplant in 1930, ter gelegenheid van honderd jaar Belgische onafhankelijkheid. Net zoals de linde in Maleizen werd ook deze boom professioneel onderzocht en verzorgd.
Terlanen barst van het bouwkundig én landschappelijk erfgoed. In de Kapelleweg 1 vinden we een historische pastorie met bijhorende tuin, publiek toegankelijk via de hoofdingang en het voetpad 'de Trapkes'.
In deze tuin staan enkele waardevolle bomen. Drie centraal geplaatste tulpenbomen zijn goed onderhouden; dankzij de paaltjes errond wordt betreding van hun wortelzone vermeden. Aan de zuidrand langs het pad staat een indrukwekkende haagbeuk met een omtrek van 280 cm. De boom toont sporen van vroegere knotbeheer en is een typisch voorbeeld van een hoekboom — een markante boom op de perceelsgrens of hoek.
Hoewel deze pastorietuin niet officieel is opgenomen in de inventaris van onroerend erfgoed, is hij een waardevol element dat het dorpszicht versterkt. Dit soort plekken verdienen blijvende bescherming en aandacht.
Aan de andere hoek van de pastorietuin, langs het voetpad de Trapkes, staat een bijzondere haagbeuk. De boom helt over het pad richting de pastorie en draagt sporen van een religieus verleden: het is een kapelboom.
Tot voor kort hing aan de stam een klein kapelletje, vermoedelijk met een Mariabeeld. Door ouderdom is het helaas losgekomen. De gemeente Overijse en de Dorpsraad van Terlanen bekijken momenteel hoe ze deze religieuze erfgoedvorm kunnen herstellen.
Een kapelboom is bijzonder omdat ze zowel natuurlijke als spirituele betekenis verenigt. Vaak geplant langs processieroutes of kruispunten, diende de boom als plek van devotie en bescherming voor reizigers. Kapelbomen zijn stille getuigen van het volksgeloof, en een brug tussen landschap, religie en lokale traditie.
Op het kruispunt van de Stockemstraat en de Nijvelsebaan staat een linde, typerend als kruispuntboom. Zulke bomen werden historisch aangeplant op kruisingen van wegen of paden, als herkenningspunt of oriëntatieboom.
Ze boden reizigers beschutting, duidden routes aan en hadden vaak een symbolische of rituele functie. Deze linde is een levend relict van een oude landschapspraktijk, en verdient het om bewaard te blijven als erfgoedboom.
Het kasteeldomein Isque in Overijse is een historische omwalde site met middeleeuwse wortels, heringericht in de 18e eeuw als classicistisch kasteeldomein. De huidige gebouwen, waaronder het hoofdgebouw met L-vormige plattegrond, dateren grotendeels uit de 18e en 19e eeuw. Het domein omvat nog restanten van de omwalling, een ijskelder, en een park met waardevolle bomen.
In het landschappelijk park vinden we onder meer een lange dreef van paardenkastanjes langs de vijver. Momenteel telt de dreef 22 bomen, maar aan de open plekken is duidelijk te zien dat er vroeger meer stonden. Op een hoek van het domein staat een indrukwekkende plataan met een omtrek van bijna 6 meter, een typische hoekboom. Ook andere soorten zoals lindes, populieren en beuken maken deel uit van dit waardevolle groene erfgoed.
Het Mariëndal en de aanpalende vijver maken deel uit van een historisch valleilandschap met een lint van vijvers, zichtbaar op de 18e-eeuwse Ferrariskaart. In het centrum van Overijse zorgt dit domein voor een unieke groene uitstraling.
Bij de renovatie van het woonzorgcentrum werd ook het park aangepakt. De groene ruimte werd toegankelijk en aantrekkelijk gemaakt voor sporters, wandelaars en buurtbewoners. Het merendeel van de oude bomen werd behouden, waaronder een opvallende moerascipres van 345 cm omtrek aan de zuidkant van de vijver. Deze soort werd vroeger vaak aangeplant bij vijvers, maar komt elders zelden voor.
Op een eilandje in de vijver prijkt een treurwilg, terwijl de oevers worden geflankeerd door grote platanen, rode beuken en lindes.
Terug aangekomen in het centrum van Overijse eindigt deze fietstocht langs de knoestige knapen van de gemeente. Een route vol boomrijk erfgoed, verhalen en landschappen die we blijven koesteren.
Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.
