Deze fietsroute maakt deel uit van het PDPO-project ‘Ontsluiting van landschappelijk erfgoed in het Dijleland’ en neemt je mee langs het houtig erfgoed van Kampenhout.
Onderweg ontdek je boeiende weetjes over bijzondere bomen, hagen en landschapselementen die het verhaal van deze streek vertellen.
Ontdek de verborgen geschiedenis achter elke stopplaats én download de route hiernaast om ze meteen op je gps te zetten.
Laat je verrassen door het groene geheugen van Kampenhout!
In de dorpskern van Kampenhout staat de neogotische Onze-Lieve-Vrouwkerk uit 1874. De gekandelaarde lindes en een plataan leiden je naar de pastorie, gebouwd in 1755. De bijhorende pastorietuin is ommuurd en meet zo’n 25 are, bescheiden van omvang, maar rijk aan betekenis.
In 1995 werd de tuin heraangelegd en publiek toegankelijk gemaakt. Toch vinden we nog waardevolle elementen van de originele beplanting terug. De blikvanger is ongetwijfeld de Zwarte moerbei (Morus nigra) met een stamomtrek van meer dan 2,4 meter. Deze bijzondere boom behoort tot de zeven dikste gekende moerbeien in Vlaanderen en is beschermd als monument, met een afgebakende cirkel rond de stamvoet.
Doorheen de tijd kreeg deze boom alle ruimte om zijn grillige vorm te ontwikkelen: takken liggen deels op de grond, zijn deels hol, en vormen een ideale habitat voor zeldzame fauna zoals kevers en vogels. Ondanks zijn leeftijd en de veteraanfase draagt hij nog steeds overvloedig vruchten.
Vanaf nu kan de fietstocht echt beginnen, we springen de fiets op en rijden richting het gehucht Berg.
Aan de parochiekerk van Berg word je verwelkomd door een statige lindedreef. Zulke aanplantingen zijn typerend voor katholieke kerken en gebouwen: de linde symboliseert trouw, bescherming en verbondenheid, en wordt vaak geplant ter ere van Maria.
Aan de west-zuidzijde van de kerk staan vijf gekandelaarde lindes, vergelijkbaar met deze bij de kerk van Kampenhout. In volksgeloof gold het snoeihout van lindes zelfs als geneeskrachtig. Samen met de kerk zorgen ze mee voor het dorpszicht van Berg.
Tip: net achter de kerk, bij de B&B, staat een imposante Californische cipres. Zijn sierlijke vorm en omtrek van meer dan 2 meter maken hem tot een verborgen parel voor natuurliefhebbers en fotografen.
Op het kruispunt van de Laarstraat, Onze-Lieve-Vrouwstraat en Casemierstraat staat een kleine kapel gewijd aan Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand.
Vroeger werd dit kapelletje geflankeerd door twee witte paardenkastanjes, een uitzonderlijke keuze, aangezien men traditioneel lindes of eiken gebruikte bij religieuze plekken. Eén boom werd in 1990 geveld door een storm, de tweede verdween enkele jaren later uit voorzorg.
Gelukkig werd de plek opgewaardeerd met nieuwe bomen. Ze herinneren ons eraan dat levend erfgoed kwetsbaar is, maar ook vernieuwbaar. Ook jonge aanplantingen zijn waardevol: het zijn de erfgoedbomen van de toekomst.
In de Waterstraat, nabij het Silsombos, bevindt zich het Kasteeldomein Ter Balk, voor het eerst vermeld in 1230. Doorheen de tijd veranderde het domein sterk van aanblik: oude kaarten tonen vijvers met eilandjes, moestuinen en landschappelijke dreven.
De huidige boomstructuur dateert vermoedelijk van eind jaren 1920. Je vindt er o.a. bruine beuken, zilverlindes, witte paardenkastanje, zomereiken en een treurbeuk met stamomtrekken van rond de 3 meter. Oostelijk van het domein prijkt een imposante Kaukasische vleugelnoot met een stamvoet van maar liefst 620 cm, een indrukwekkend voorbeeld van landschapsarchitectuur en natuurlijke elegantie.
Naast de Sint-Antoniuskerk in deelgemeente Buken staat een rode beuk die werd aangeplant op 8 mei 1988. Hij fungeert als herdenkingsboom bij het monument voor de gesneuvelden uit WO I en WO II.
Tijdens WO I kwamen 10 dorpelingen en de pastoor om het leven als vergeldingsactie voor de vertraagde opmars van het Duitse offensief.
De dorpsnaam ‘Buken’ is afgeleid van ‘beuken’, vandaar dat er ook is gekozen om een beuk aan te planten als herdenkingsboom.
Iets verder dan de helft van deze fietstocht kom je een schilderachtig plaatje tegen: een kleine veldkapel aan de hoek van de Oude Haegestraat en de Stokstraat, geflankeerd door twee lindebomen. Op de achtergrond ontvouwt zich een golvend decor van akkers en weiden, een klassiek landschappelijk tafereel. De gemeentelijke weg die hierlangs loopt, draagt niet toevallig de naam Tweelindenstraat, genoemd naar dit groene ankerpunt.
Door het opduiken van zwammen en ziekte moest één van de kapelbomen helaas worden gekapt. Gelukkig ontwikkelde zich aan de stamvoet een jonge scheut, die symbool staat voor de veerkracht van deze boom en het voortleven van zijn genetische erfgoed. Zo blijft het verhaal van deze bomen – letterlijk – verder groeien.
Bij inspectie viel op dat de bomen vroeger gekandelaard werden, een traditionele snoeivorm waarbij takken op regelmatige hoogte worden afgezet. Door jaren van achterstallig beheer was die karakteristieke vorm echter vervaagd. Dankzij de inspanningen van Regionaal Landschap Dijleland werd de overblijvende boom opnieuw volgens deze beheervorm gesnoeid. Het doel: zijn waarde als erfgoedboom herstellen én zijn toekomst verzekeren.
Deze plek is niet alleen een mooi landschappelijk rustpunt, maar ook een getuige van hoe levend erfgoed verder gedragen kan worden.
Rijd je door de Wildersedreef, dan begeef je je letterlijk onder een gewelf van bomen dat doet denken aan een groene kathedraal. Deze indrukwekkende dubbele dreef telt bijna 500 gekandelaarde platanen en verbindt het Kasteel van Wilder met de dorpskern van Kampenhout. Ze is een prachtig voorbeeld van hoe dreven vroeger functioneerden als structuurlijnen in het landschap, zowel visueel als functioneel.
De platanen meten tussen de 250 cm en 300 cm omtrek en zijn beheerd met zorg en visie. In 2006 werd het oorspronkelijke wegtracé in ere hersteld. Het wegdek werd opnieuw aangelegd met klassieke kasseien, en voor de fietsers werd een parallelle betonstrook voorzien, zodat ook zachte weggebruikers comfortabel kunnen meegenieten van deze erfgoedroute.
Langs de dreef vind je enkele rustbankjes, ideaal om even te pauzeren en je te laten onderdompelen in de rust en het ritme van de bomen. Halverwege passeer je ook de 18e-eeuwse Kapel van Onze-Lieve-Vrouw van Barmhartigheid.
De Wildersedreef is een zeldzaam bewaarde structuur die landschappelijke waarde combineert met historische betekenis. Het is een tastbaar voorbeeld van hoe bomen het karakter van een gemeente kunnen vormen én vasthouden.
Bij deze laatste halte van de fietstocht staan we stil bij twee bijzondere groenzones in het hart van Relst: het Park van Relst en het domein van Kasteel Ten Opstal.
Via de Aarschotsebaan wandel je het Park van Relst binnen. Deze tuin ontstond in 1910, toen mevrouw Antoon De Bruyn een aantal akkers naast het park van het Kasteel van Opstal opkocht. Ze bouwde er een villa met bijhorende tuin, die uiteindelijk is uitgegroeid tot het huidige openbare park.
Het beheer is in handen van een feitelijke vereniging: het Parkcomité, bestaande uit vrijwilligers uit de buurt. Dankzij hun inzet wordt het park niet alleen netjes onderhouden, maar ook opengesteld voor de buurt via evenementen zoals de jaarlijkse Parkfeesten. Met behulp van subsidies werd ook een boombeheerplan opgemaakt, wat veiligheid en doordacht groenbeheer garandeert.
Op een boogscheut daarvandaan, in de Hulststraat, ligt het historische domein van het Hof ten Opstal, ook bekend als het Kasteel van Opstal. Hier zijn nog steeds restanten terug te vinden van de symmetrische plakbeplanting uit de vroege 19e eeuw. De boomsoorten zijn stuk voor stuk indrukwekkend: bruine beuken, zilverlindes, ginkgo’s, platanen, treurbeuken en tulpenbomen, met stamomtrekken van drie tot vijf meter. Samen vormen ze een levend erfgoedlandschap dat niet alleen botanisch waardevol is, maar ook het karakter van Relst mee vormgeeft.
Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.
