Bomen en struiken vertellen vaak meer dan je op het eerste zicht zou denken. Ze markeren oude perceelsgrenzen, geven de plek aan van verdwenen boerderijen of herinneren aan lokale tradities, gebruiken en gebeurtenissen. Zulke bomen en houtige beplantingen noemen we houtig erfgoed — ze dragen een historische, landschappelijke of sociale waarde in zich. Houtig erfgoed bepaalt mee het karakter van ons landschap: van dorpskernen en kasteeldomeinen tot landelijke wegen en veldranden. Het zijn levende getuigen van het verleden, die vandaag nog steeds zichtbaar en voelbaar zijn in onze omgeving.
Voorbeelden van houtig erfgoed zijn:
Statige kasteeldreven
Oude hakhoutstoven
Herdenkings- of kapelbomen
Beeldbepalende bomen op kruispunten
Geknotte of gevlochten houtkanten
Sinds 2017 is het Agentschap Onroerend Erfgoed gestopt met het geografisch inventariseren van landschapselementen. Die taak ligt nu bij de gemeenten. Toch blijkt dat veel gemeenten weinig of geen gegevens hebben over houtige beplanting met erfgoedwaarde. De Vlaamse inventaris is vaak onvolledig of zelfs volledig afwezig.
Daar willen wij als Regionaal Landschap verandering in brengen.
Houtig erfgoed is levend erfgoed: het groeit, veroudert, verandert én heeft verzorging nodig. Maar om het goed te kunnen beheren en beschermen, moeten we eerst weten wat er nog staat en waar. Daarom brengen we – samen met lokale erfgoeddiensten (zoals IOED's en heemkringen) – dit waardevolle groen in kaart. Dat doen we volgens de richtlijnen van het Agentschap Onroerend Erfgoed, en altijd in overleg met de betrokken gemeenten.
Zo bouwen we aan kennis, betrokkenheid én duurzaam beheer voor de toekomst.
Ben jij gefascineerd door natuur en geschiedenis?
Herken je een bijzondere boom of houtkant in jouw buurt?
Wil je meewerken aan het behoud van ons landschap?
Ken jij een boom of houtige beplanting die niet mag ontbreken in onze inventaris?
Meld het ons via douwe.bosmans@rld.be
Samen zorgen we ervoor dat dit levend erfgoed niet verloren gaat.
Vanuit subsidies van het Plattelandsontwikkelingsfonds diende Regionaal Landschap Dijleland in 2022 een dossier in waarbij een doorstart in zat voor het inventariseren en werken rond houtig erfgoed in onze streek. Zes gemeenten stapte mee in het project: Bierbeek, Haacht, Kampenhout, Kortenberg, Overijse en Tervuren.
Het project liep van juni 2022 tot juni 2025. Hierin werd elke deelnemende gemeente gebiedsdekkend geinventariseerd, waarna een digitaal beheerplan en prioriteitenlijst werd doorgegeven aan de gemeentelijke besturen en ambtenaren. Verder werden er ook verschillende vitaliteitsonderzoeken en boombeheerwerken uitgevoerd.
In elke gemeente werd ook een fietstocht rond het houtig erfgoed uitgestippeld. Deze kan je vinden op: https://www.rld.be/projecten/houtig-erfgoed-dijleland-fietstochten/
Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.
