Strategisch project WALDEN, de provincie Vlaams-Brabant en Regionaal Landschap Dijleland ondersteunen de Leuvense scholen de Wijnpers, het Heilig Hartinstituut Heverlee en het Redingenhof bij het ontharden en groenblauw inrichten van hun speelplaatsen. De 3 scholen breken samen 3018 m² stenen uit om vervolgens hemelwater te laten infiltreren, vertraagd af te voeren of te benutten. Extra bomen, struiken en vaste planten verhogen de natuurwaarde. Elke school vereist een andere aanpak omdat ze op een andere plaats in het landschap ligt: op de heuvel, op de flank of in de vallei. Het project bekijkt hoe je de waterhuishouding op deze verschillende locaties aanpakt. Een belangrijk leerproces! Dit initiatief kadert binnen een programma van het Departement Omgeving (DOMG) dat deel uitmaakt van de Blue Deal waarmee Vlaanderen de strijd tegen droogte en waterschaarste aangaat. Dit project kadert ook binnen Natuur op School (provincie Vlaams-Brabant) en Groenplaats (stad Leuven). Vanuit Regionaal Landschap Dijleland vzw begeleiden wij Heilig Hartinstituut Heverlee om op verschillende speelplaatsen aan de slag te gaan.
Op de speelplaats van de jongste kleuters hebben we 25 m² onthard. We legden 2 beplante en omheinde wadi’s aan (4 en 4.5m²) met een overloop naar een ondergrondse infiltratiekoffer. De omliggende zones (verhard en onverhard) hellen af naar de wadi’s zodat het regenwater kan infiltreren. Om de natuurwaarde te verhogen en meer schaduw en koelte te krijgen, plantten we ook 7 inheemse struiken, een grote boom en een wilgentunnel. Najaar 2023 zorgde voor een stevige test met overvloedige regen. De wadi’s vulden na de buien en infiltreerden daarna snel. Test doorstaan! Het onderhoud van al het groen gebeurt door leerkrachten en ouders. De ouderraad richtte voor de zomervakantie speciaal een giet&plukclub op. De leerkrachten gingen uitgebreid educatief aan de slag met de kleuters: op onderzoek met een vergrootglas op het schooldomein en in het nabije bos, regenwater hergebruiken voor het gieten van planten, appels van de boom verwerken in appelflappen, vogelvoer plaatsen, takkenril aanvullen en kijken hoe de wadi’s werken.
Op de speelplaats van de oudste kleuters werd in de zomer van 2024 200 m² onthard. Er kwam een speelheuvel en een kleine beplante infiltratiezone. Drie grote inheemse bomen, 14 struiken, een knotwilg en een afgebakend hooilandje zorgen voor natuur, schaduw en verkoeling op deze speelplaats. We hergebruikten materialen door zitstammen te maken van de zieke japanse kerselaars en zit- en evenwichtsmuurtjes te bouwen van de uitgebroken klinkers.
Het zuidelijke deel van de speelplaats van de basisschool (2e en 3e graad) kreeg in de zomer van 2024 een ware make-over. Daarvoor was het een verharde speelplaats met enorme plassen als het regent. De verharde speelplaats werd omgetoverd naar een groene oase: 1150 m² werd onthard en groenblauw ingericht. In totaal kwamen er 33 inheemse bomen, 45 grote struiken, 420 stuks bosplantsoen en zones met hooiland en vaste planten. De verharde en ontharde zones wateren af naar een grote, beplante wadi van 135 m². De wadi is omheind, maar heeft poortjes zodat deze in droge periodes ook door de leerlingen kan betreden worden. Bureau Plant en Houtgoed maakte het ontwerp voor deze duurzame, klimaatadaptieve speelplaats die educatief inzetbaar is. De school deed voorafgaand uitgebreide participatie met interne en externe partners en werkte een speelplaatsvisie uit met vijf pijlers: creatief, sociaal, sportief, avontuurlijk en inclusief.
Het noordelijke deel van de speelplaats van de basisschool (2e en 3e graad) komt nog aan de beurt en krijgt financiering via de subsidie Natuur in je School (Departement Omgeving). Hier willen we minstens 600m² ontharden. Extra bomen, struiken en vaste planten worden aangeplant en een infiltratiezone zal aangelegd worden. Rondom de bestaande grote bomen zal de ontharding voorzichtig gebeuren zodat de wortels meer ruimte krijgen. In de brandweertoegang kwamen al wortelbruggen die veilige toegang voor de brandweer garanderen, maar er ook voor zorgen dat de wortels niet beschadigd raken en voldoende ruimte krijgen.
Met behulp van een duurzaam klimaatproject (provincie Vlaams-Brabant) werd een waterstudie opgemaakt die voor de hele scholensite in kaart brengt wat de knelpunten en kansen zijn qua water(her)gebruik. Met een ambitieus actieplan werd meteen uitgestippeld welke acties nodig zullen zijn om de hele site in de toekomst volledig hemelwaterneutraal te maken. Dit wil zeggen dat elke druppel regen die op het domein valt, wordt hergebruikt of op de site infiltreert. In 2026 werd naar aanleiding van dit ambitieus plan meteen een belangrijke stap gezet. De school kocht met behulp van de projectsubsidie 9 hemelwaterputten van elk 10 000 liter aan die bij de volgende speelplaatsontharding geplaatst zullen worden, om nóg meer hemelwater bij te houden en nuttig te gebruiken in o.a. het sanitair blok van de kleuterschool. Door het opvangen en hergebruiken van hemelwater wordt de scholensite minder afhankelijk van grondwatergebruik. Dit helpt dan weer bij het tegengaan van verdroging in de nabijgelegen Bukenbeek.
Zo dragen we bij aan een vernatting van de Bukenbeek binnen het strategisch project Walden.
De UCLL campus Heverlee startte een onderzoeksgroep met 8 studenten van bachelor kleuter, lager en secundair onderwijs om mee te werken aan het project Groenblauwe Parels. Ze maakten een plan om van een onaantrekkelijke volledig verharde buitenruimte een bruisende groene plek te maken na participatief overleg met alle betrokkenen. Een groot deel van de buitenruimte werd onthard en vergroend met aandacht voor biodiversiteit en waterinfiltratie. Deze plek werd een outdoor leerlabo en een rustplek voor leerlingen, leerkrachten en anderen. Een dynamische plek waar ook de komende jaren studenten van de lerarenopleiding kleuter-, lager- en secundair onderwijs aan de slag gaan om outdoor learning verder vorm te geven. Door outdoor learning op een groene, klimaatadaptieve speelplaats te verankeren in de lerarenopleiding geven we een blijvende input aan brede maatschappelijke bewustwording rond klimaat en biodiversiteit.
Deze projecten kaderen in een Groen Blauwe Parels project met steun van Departement Omgeving, kaderend in de Blue Deal. De Blue Deal is een programma dat de Vlaamse Regering lanceerde in de strijd tegen waterschaarste en droogte. Het programma bevat meer dan 70 acties en 400 projecten. Met de Blue Deal slaat Vlaanderen de weg in van minder verharding, meer vernatting en maximaal circulair watergebruik. Meer informatie op bluedeal.vlaanderen
Heilig Hartinstituut Heverlee krijgt ook belangrijke steun via:
